ჯანდაცვის მუშაკების როლი მიგრანტებისა და ლტოლვილების ჯანმრთელობის დაცვის საკითხებში - WHO-ს სტანდარტების მიხედვით

4 ოქტომბერი 2024 თბილისი, საქართველო, თათია გოჩაძე sheniekimi.ge

მიგრაცია — გლობალური მოვლენაა, რომელიც მნიშვნელოვნად აისახება საზოგადოებასა და ჯანდაცვის სისტემებზე. გაეროს მონაცემებით, მსოფლიოში 280 მილიონზე მეტი საერთაშორისო მიგრანტი არსებობს, მათ შორის ლტოლვილები და იძულებით გადაადგილებული პირები.

ბევრი მათგანი სერიოზული ბარიერების წინაშე დგება ჯანდაცვის მიღებისას: ენობრივი ბარიერები, კულტურული განსხვავებები და ინსტიტუციური დისკრიმინაცია ართულებს სათანადო დახმარების მიღებას.
ამ გამოწვევების დასაძლევად, ჯანმრთელობის მსოფლიო ორგანიზაციამ (WHO) შეიმუშავა ჯანდაცვის მუშაკების გლობალური კომპეტენციების სტანდარტები, რომლებიც ეხმარება ჯანდაცვის სპეციალისტებს, უზრუნველყონ მიგრანტებისა და ლტოლვილებისთვის კულტურულად მგრძნობიარე და პაციენტზე ორიენტირებული სერვისები.
გლობალური გამოწვევები
მილიონობით იძულებით გადაადგილებული პირი ჩადის ისეთ ქვეყნებში, სადაც ჯანდაცვის სისტემები ხშირად ვერ აკმაყოფილებს მათ სპეციფიკურ საჭიროებებს. ენობრივი ბარიერები, კულტურული განსხვავებები და ჯანდაცვის რთული სისტემები მიგრანტებს მოწყვლად მდგომარეობაში აგდებს. WHO-ს სტანდარტები ეხმარება ჯანდაცვის მუშაკებს ამ სირთულეების გადალახვაში და უზრუნველყოფს ყველას თანაბარ წვდომას ჯანდაცვაზე.
პროფესორი გიორგი ფხაკაძე, საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის ინსტიტუტის თავმჯდომარე, აღნიშნავს:
„მიგრაცია ცვლის ჯანმრთელობის დაცვის სისტემებს მთელ მსოფლიოში. ჯანდაცვის მუშაკებს სჭირდებათ სტანდარტიზებული მიდგომები, რათა უზრუნველყონ, რომ მიგრანტებმა და ლტოლვილებმა მიიღონ ისეთივე ზრუნვითი და ხარისხიანი დახმარება, როგორც სხვა პაციენტებმა.“
WHO-ს გლობალური სტანდარტების დანერგვა ხელს უწყობს ჯანდაცვის სისტემებს, უკეთ დააკმაყოფილონ სხვადასხვა მოსახლეობის საჭიროებები.
რეგიონალური გამოწვევები
მიგრაცია არა მხოლოდ გლობალური, არამედ რეგიონული პრობლემაა. აღმოსავლეთ ევროპასა და კავკასიაში, ასევე ცენტრალურ აზიაში, ლტოლვილებისა და მიგრანტების რაოდენობა იზრდება, ბევრი მათგანი ტოვებს თავის ქვეყანას კონფლიქტების ან ეკონომიკური სირთულეების გამო. ეს რეგიონები ხშირად წარმოადგენენ როგორც ტრანზიტულ, ასევე მიმღებ ქვეყნებს, რაც დამატებით ზეწოლას ახდენს ჯანდაცვის სისტემებზე.
ამ რეგიონებში ჯანდაცვის მუშაკები კულტურულად მგრძნობიარე დახმარების მიწოდების სირთულეებს აწყდებიან.
„ჩვენს რეგიონში საზღვრებს გადაცილებული მიგრაცია ცვლის ჯანდაცვის ლანდშაფტს,“ — აღნიშნავს პროფესორი ფხაკაძე.
WHO-ს სტანდარტები ეხმარება ჯანდაცვის მუშაკებს საჭირო უნარების განვითარებაში და მხარს უჭერს რეგიონულ თანამშრომლობას საერთო ჯანმრთელობის გამოწვევების გადასაჭრელად.
კულტურული მგრძნობელობა, როგორც მთავარი პრინციპი
ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი ბარიერი მიგრანტებისა და ლტოლვილებისთვის ჯანდაცვის მიწოდებაში არის კულტურული მგრძნობელობა. ბევრი მათგანი სხვადასხვა წარმოდგენებით მოდის ჯანმრთელობასა და მკურნალობაზე. გაუგებრობებმა პაციენტსა და ჯანდაცვის მუშაკს შორის შეიძლება გამოიწვიოს ჯანმრთელობის მდგომარეობის გაუარესება ან პაციენტის უარი, მიიღოს დახმარება.
 
WHO-ს გლობალური სტანდარტები დიდ მნიშვნელობას ანიჭებს კულტურულ მგრძნობელობას. ჯანდაცვის მუშაკებს ურჩევენ, ითანამშრომლონ თარჯიმნებთან ან კულტურულ შუამავლებთან, რათა უზრუნველყოფილ იქნეს ზუსტი და გასაგები კომუნიკაცია. ურთიერთგაგებისა და პატივისცემის დამყარებით, ჯანდაცვის მუშაკებს შეუძლიათ მნიშვნელოვნად გააუმჯობესონ მიგრანტებისა და ლტოლვილების ჯანმრთელობის შედეგები (7, 8).
საქართველოსთვის მნიშვნელობა
საქართველოში მიგრანტებისა და ლტოლვილების რაოდენობა მუდმივად იზრდება, რაც როგორც შესაძლებლობებს, ასევე გამოწვევებს უქმნის ქვეყნის ჯანდაცვის სისტემას. საქართველო მნიშვნელოვან როლს ასრულებს რეგიონში, როგორც მიმღები და ტრანზიტული ქვეყანა მრავალი იძულებით გადაადგილებული პირისთვის, რომლებიც კონფლიქტების ან ეკონომიკური სირთულეებისგან გამოქცეულები არიან.
პროფესორი ფხაკაძე ხაზს უსვამს WHO-ს სტანდარტების დანერგვის აუცილებლობას საქართველოში, განსაკუთრებით ამ სტანდარტების ქართულად თარგმნას:
„ჩვენი - ჯანდაცვის მუშაკებისთვის საჭიროა სათანადო ინსტრუმენტები მიგრანტებისა და ლტოლვილების საჭიროებების დასაკმაყოფილებლად. ამ სტანდარტების ქართულ ენაზე თარგმნა გააუმჯობესებს მათ გამოყენებას და საქართველოს ჯანდაცვის სისტემას გახდის უფრო ინკლუზიურსა და ეფექტიანს, რაც საშუალებას მისცემს თითოეულ პაციენტს, მიიღოს ხარისხიანი დახმარება.“
https://sheniekimi.ge/2024/10/04/%e1%83%9b%e1%83%98%e1%83%92%e1%83%a0%e1%83%90%e1%83%aa%e1%83%98%e1%83%90/