აშვაგანდა: „ბუნებრივი“ დანამატი, რომელიც საფრთხეს უქმნის საქართველოს მოსახლეობის ჯანმრთელობას

www.supplement.ge

ბოლო წლებში საქართველოში ბაზარზე გამოჩნდა დანამატები, რომელთა ძირითადი ინგრედიენტია აშვაგანდა (Withania somnifera). მას რეკლამაში უწოდებენ „სტრესის დამამშვიდებელს“, „ძილის გამაუმჯობესებელს“ და „ენერგიის მომცემს“.

მაგრამ კითხვა რჩება: თუ ეფექტიანობა ჯერ კიდევ საეჭვოა, როგორ შეიძლება მისი უსაფრთხოება გარანტირებული იყოს?


საერთაშორისო გამოცდილება ნათლად აჩვენებს, რომ აშვაგანდა არ არის უსაფრთხო, და მრავალი ქვეყანა მას ან აკრძალავს, ან მკაცრ შეზღუდვებს აწესებს.

დადასტურებული რისკები

ღვიძლის დაზიანება

აშვაგანდა დაკავშირებულია ჰეპატოტოქსიურობასთან. აღწერილია შემთხვევები, სადაც პაციენტებს განუვითარდათ მწვავე ღვიძლის უკმარისობა, ზოგს კი სჭირდებოდა ღვიძლის გადანერგვა (1).

ფარისებრი ჯირკვლის დარღვევები

კიდევ ერთი სერიოზული რისკია თიროტოქსიკოზი და უმტკივნეულო თირეოიდიტი – აშვაგანდა-ს მიღების შედეგად (2,3).

ორსულობა და ლაქტაცია

საფრანგეთის ANSES და გერმანიის BfR პირდაპირ აფრთხილებენ, რომ ორსულებმა და მეძუძურებმა არ უნდა გამოიყენონ აშვაგანდა, რადგან არსებობს ჰორმონული დარღვევისა და აბორტიფიცირებადი ეფექტის საფრთხე (4,5).

წამლებთან შეუთავსებლობა

აშვაგანდა ურთიერთქმედებს მრავალი წამალთან, მათ შორის:


• ფსიქოტროპულ პრეპარატებთან,


• იმუნოსუპრესიულ საშუალებებთან,


• ჰორმონულ მკურნალობასთან (6).

ეს ზრდის გვერდითი მოვლენების რისკს და ამცირებს მედიკამენტების ეფექტიანობას.

საერთაშორისო რეგულაციები


• დანია – აკრძალულია, რადგან უსაფრთხო დოზა ვერ განისაზღვრა (7).


• ნიდერლანდები – RIVM ურჩევს მოსახლეობას, არ მიიღონ აშვაგანდა, განსაკუთრებით ორსულებმა (.


• საფრანგეთი – ANSES აფრთხილებს ღვიძლისა და ჰორმონულ რისკებზე და რეკომენდაციას იძლევა კონკრეტული ჯგუფებისთვის აკრძალვაზე (4).


• გერმანია – BfR მოუწოდებს, თავი შეიკავონ მისი გამოყენებისგან და ჩამოთვლის რისკ-ჯგუფებს (5).


• იორდანია – JFDA-მ შეაჩერა ავტორიზაცია და გაამკაცრა კონტროლი (9).


• ავსტრალია – TGA-ს ცნობით, შესაძლებელია ძალიან იშვიათი, მაგრამ მძიმე ღვიძლის დაზიანება (10).


• დიდი ბრიტანეთი – FSA აცხადებს, რომ აშვაგანდა „novel food“-ია და კვების პროდუქტებში დაუშვებელია; მიმდინარეობს ოფიციალური რისკ-შეფასება (11).


• კანადა – საკვებში აკრძალულია, ხოლო როგორც ბუნებრივი ჯანმრთელობის პროდუქტი ნებადართულია მხოლოდ მკაცრი პირობებით (12).


• აშშ – ნებადართულია, მაგრამ FDA არ ამტკიცებს წინასწარ; დაფიქსირებულია ღვიძლის დაზიანების მრავალი შემთხვევა; NCCIH და NIH ხაზს უსვამენ, რომ გრძელვადიანი უსაფრთხოება უცნობია (13).

დასკვნა: სხვადასხვა ქვეყანა ან აკრძალავს აშვაგანდა-ს, ან მკაცრ შეზღუდვებს აწესებს, რადგან ზიანი უკვე დადასტურებულია.

რატომ არ არის სარწმუნო „დადებითი კვლევები“?


• კვლევების დიდი ნაწილი მოკლევადიანია (6–12 კვირა).


• მონაწილეთა რაოდენობა უმეტესად მცირეა ( https://sheniekimi.ge/2025/08/27/%e1%83%90%e1%83%a8%e1%83%95%e1%83%90%e1%83%92%e1%83%90%e1%83%9c%e1%83%93%e1%83%90-%e1%83%91%e1%83%a3%e1%83%9c%e1%83%94%e1%83%91%e1%83%a0%e1%83%98%e1%83%95%e1%83%98-%e1%83%93/